ҚазҰУ докторанты Германияда өткен MATRAC 2 халықаралық ғылыми мектебіне қатысты

Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті физика-техникалық факультетінің теориялық және ядролық физика кафедрасының докторанты Күлікбаева Дана Асланқызы Германияда өткен MATRAC 2 – “Application of Neutrons and Synchrotron Radiation in Materials Science with Special Focus on Fundamental Aspects of Materials” атты халықаралық ғылыми мектепке қатысты.

Ғылыми мектеп 2026 жылғы 1–6 наурыз аралығында Мюнхен және Гархинг қалаларында өтті. Іс-шара материалтану саласында нейтрондық және синхротрондық сәулеленуді қолданудың заманауи әдістеріне, сондай-ақ материалдардың фундаменталдық қасиеттерін зерттеудің ғылыми тәсілдеріне арналды. Бағдарлама аясында қатысушылар материалдарды зерттеудің озық эксперименттік әдістерінің теориялық негіздерімен және олардың ғылыми зерттеулердегі практикалық қолданылу мүмкіндіктерімен танысты.

Дана Күлікбаева Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің 8D05308 – Ядролық физика білім беру бағдарламасы бойынша докторантурада білім алуда. Оның ғылыми зерттеулері қазіргі физиканың өзекті бағыттарына, атап айтқанда материалдардың микроскопиялық және наноөлшемдік деңгейдегі құрылымдық және динамикалық қасиеттерін зерттеуге бағытталған. Халықаралық ғылыми мектепке қатысу докторантқа нейтрондық және синхротрондық зерттеу әдістері саласындағы кәсіби білімін кеңейтуге және осы бағыттағы соңғы ғылыми жетістіктермен танысуға мүмкіндік берді.

Ғылыми мектеп барысында қатысушылар нейтрондық сәулеленуді қолдана отырып материалдарды зерттеудің негізгі қағидаларымен танысты. Атап айтқанда, нейтрондық дифракция, нейтрондық спектроскопия және материалдардың құрылымы мен динамикасын талдауға арналған басқа да әдістер қарастырылды. Сонымен қатар нейтрондық әдістердің мүмкіндіктері синхротрондық сәулеленуге негізделген эксперименттік тәсілдермен салыстырылып, олардың артықшылықтары мен қолданылу ерекшеліктері талқыланды. Бұл салыстырмалы талдау қатысушыларға материалдардың физикалық қасиеттерін зерттеуде қолданылатын түрлі әдістердің ғылыми әлеуетін жан-жақты түсінуге мүмкіндік берді.

Ғылыми мектептің практикалық бөлігі Heinz Maier-Leibnitz Zentrum ғылыми орталығының базасында өтті. Аталған орталық Германияның ұлттық нейтрон көздерінің бірі болып табылады және Еуропадағы нейтрондық зерттеулер саласындағы жетекші ғылыми кешендердің қатарына жатады. Практикалық сабақтар барысында жас зерттеушілер заманауи ғылыми жабдықтармен танысып, нейтрондық эксперименттерді жүргізу үдерісіне қатысып, эксперименттік деректерді өңдеу және талдау әдістерін меңгерді.

Сонымен қатар қатысушыларға ірі ғылыми қондырғыларда эксперимент жүргізу үшін уақыт алу мақсатында дайындалатын beamtime proposal деп аталатын ғылыми өтінімдерді әзірлеудің ерекшеліктері түсіндірілді. Мұндай өтінімдерді дайындау эксперименттік физика мен материалтану саласындағы ғылыми қызметтің маңызды құрамдас бөлігі болып табылады, себебі ірі халықаралық ғылыми қондырғыларға қол жеткізу ғылыми жобаның жоғары деңгейде негізделуін және эксперименттік бағдарламаның мұқият дайындалуын талап етеді.

Бағдарлама аясында постерлік сессия да ұйымдастырылып, қатысушылар өздерінің ғылыми зерттеу нәтижелерін ұсынды. Бұл ғылыми пікір алмасу алаңы жас зерттеушілерге ғылыми идеяларымен бөлісуге, перспективалы зерттеу бағыттарын талқылауға және жаңа халықаралық ғылыми байланыстар орнатуға мүмкіндік берді.

Ғылыми мектеп жұмысына Еуропаның түрлі елдерінен магистранттар, докторанттар, постдокторанттар және жас ғалымдар қатысты. Осындай халықаралық ғылыми-білім беру іс-шараларына қатысу жас зерттеушілердің ғылыми әлеуетін арттыруға, халықаралық академиялық ынтымақтастықты дамытуға және ғылыми зерттеулердің озық әдістерін меңгеруге ықпал етеді.

Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің докторанты Дана Күлікбаеваның MATRAC 2 халықаралық ғылыми мектебіне қатысуы оның ғылыми-зерттеу қызметінің дамуына, кәсіби құзыреттерінің артуына және университеттің халықаралық ғылыми-білім беру кеңістігіндегі позициясының нығаюына өз үлесін қосады. Сонымен қатар мұндай бастамалар қазақстандық ғалымдардың жаһандық ғылыми қауымдастықпен интеграциялануына және университеттің халықаралық академиялық беделінің артуына ықпал етеді.