ҚазҰУ-да ТДМ 4 – Сапалы білім аясында «Археологиядағы керамика» сабағы аясында практикалық сабақ өткізілді

2026 жылғы 20 наурызда Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті Тарих факультетінде «Археологиядағы керамика» пәні аясында практикалық сабақ өткізілді. Сабақтың негізгі мақсаты – студенттерге археологиялық керамиканың ғылыми зерттеулердегі маңызын жан-жақты түсіндіру, керамикалық бұйымдардың жасалу технологиясы мен тарихи кезеңдер бойынша ерекшеліктерін меңгерту, сондай-ақ археологиялық материалдарды талдау, сипаттау және жіктеу дағдыларын қалыптастыру болды. Сонымен қатар, керамика арқылы ежелгі қоғамдардың шаруашылығы, тұрмыс-тіршілігі, мәдениеті мен дүниетанымы туралы мәліметтерді анықтау жолдарын үйрету көзделді.

Практикалық сабақ барысында алдымен керамиканың археология ғылымындағы алатын орны мен рөлі туралы теориялық мәліметтер берілді. Оқытушы керамиканың ең көп таралған археологиялық материалдардың бірі екенін атап өтіп, оның ежелгі дәуірлердің хронологиясын анықтауда, мәдениеттерді салыстыруда және тарихи процестерді реконструкциялауда маңызды дерек көзі болып табылатынын түсіндірді. Бұдан кейін студенттерге керамикалық бұйымдардың жасалу кезеңдері, яғни шикізатты дайындау, сазды илеу, қалыпқа келтіру, өрнектеу және күйдіру технологиялары туралы кеңінен мәлімет берілді.

Сабақтың негізгі бөлігінде әртүрлі тарихи кезеңдерге жататын керамика үлгілері ұсынылып, оларды салыстырмалы түрде талдау жұмыстары жүргізілді. Студенттер керамикалық сынықтардың пішініне, қалыңдығына, түсіне, өрнек түрлеріне және күйдірілу деңгейіне назар аудара отырып, олардың қай кезеңге тиесілі екенін анықтауға тырысты. Сонымен қатар, ыдыс түрлерінің (құмыра, тостаған, табақ және т.б.) атқаратын қызметіне қарай жіктеу жұмыстары жүргізілді. Бұл тапсырмалар студенттердің теориялық білімдерін тәжірибеде қолдануына мүмкіндік берді.

Практикалық жұмыстың маңызды бөлігі – керамиканы типологиялық және хронологиялық тұрғыдан жіктеу болды. Студенттер арнайы әдістемелік нұсқауларға сүйене отырып, әрбір үлгінің сипаттамасын жасап, оның ерекшеліктерін жазбаша түрде талдады. Сондай-ақ, керамикадағы өрнектер мен әшекей элементтердің символикалық және мәдени мәні туралы пікірталас ұйымдастырылды. Бұл студенттердің сыни ойлау қабілетін дамытуға ықпал етті.

Сабақ соңында орындалған жұмыстар қорытындыланып, әр студенттің талдау нәтижелері талқыланды. Оқытушы тарапынан кері байланыс беріліп, керамикалық материалдарды зерттеу барысында жиі кездесетін қателіктер мен оларды болдырмау жолдары түсіндірілді. Жалпы, практикалық сабақ студенттердің археологиялық деректермен жұмыс істеу дағдыларын жетілдіріп, олардың пәнге деген қызығушылығын арттырды.